Een doos op boekformaat met vier cd’s en een begeleidend boekje erbij, van waarop Rik Torfs himself u doordringend aankijkt: het is voor een boekenrecensent geen alledaagse opdracht. Het veronderstelt een luisterende houding in een gemakkelijke zetel, omdat elke cd ongeveer een uur duurt. Het zijn dus vier zogenaamde hoorcolleges, opgenomen met het publiek in de Academiezaal in Sint-Truiden. Katelijne Boon spreekt de bindteksten in en het is de bekende professor kerkelijk recht, die ook ruime bekendheid verwierf in de media, die verder aan het woord is in De kerk. Van zijn vorige boeken en zijn optredens was reeds bekend dat Torfs een begenadigd spreker is die in zijn bekende relativerende en ironische stijl nadenkt over de Kerk en hoe het allemaal zover is kunnen komen met de Kerk van vandaag.
Het eerste hoorcollege is een historische terugblik door de eeuwen heen. Het gaat over de oorsprong van de kerk, haar bloei en machtsperiode, en het verval dat reeds begon in de zestiende eeuw met de Reformatie. De vertelstijl van Torfs is onderhoudend, soms met wat humor en ironie, wat wellicht minder geïnteresseerde studenten aandachtig houdt (je hoort soms het gelach van het publiek op de achtergrond). Toch geeft Torfs een samenhangende en duidelijke analyse van de kerkgeschiedenis en vat hij de hoofdpunten telkens goed samen. Zo gaat het ook met het tweede hoorcollege over de Kerk Wereldwijd. Hij neemt duidelijk afstand tegenover de waarheidsopvatting van paus Benedictus XVI en beschrijft hoe deze laatste tot zijn standpunten is gekomen. De plaats van de vrouw in de Kerk en de omgang met de mensenrechten bespreekt hij zeer geëngageerd en hij verwijst naar vroegere kritische stemmen zoals die van Schillebeeckx en Küng, theologen zoals er vandaag in zijn eigen KU Leuven geen meer te vinden zijn (sic).
De derde cd gaat over de Kerk in de Lage Landen. Hier maakt Torfs een correcte analyse van de afkalving van de Kerk in onze streken, waar men na het Tweede Vaticaans Concilie wellicht te hoge verwachtingen had. Het celibaat bleef gehandhaafd tegen de verwachtingen in, de emancipatie zette haar opgang verder en de bisschoppen konden niet meer volgen, zoals met de splitsing van de Universiteit van Leuven, de beruchte encycliek Humanae Vitae enz. De Belgische bisschoppen hebben dit alles erg onderschat, in tegenstelling tot Nederland, en lieten de afkalving verdergaan, naïef kiezend voor een minderheidskerk die ‘intenser’ zou zijn. Wat overigens tot op heden nog de stelling is van bisschop Léonard. Torfs kiest hier duidelijk voor nieuwe prioriteiten, ‘aandacht’ als een mystieke houding, kunst en schoonheid. En menslievendheid. Ten slotte gaat hij als kerkjurist dieper in op de verhouding Kerk en Staat, die men een ‘scheiding’ noemt, maar toch veel achterpoortjes bevat. Hij pleit niet voor de strikte scheiding, wel voor beperken van de godsdienstvrijheid in specifieke gevallen. Voor hem valt bijvoorbeeld het dragen van de hoofddoek door moslima’s daar niet onder. Hij pleit hier om verder na te denken over waarden en normen in een multiculturele samenleving.
Alles samen vier uur luistertijd, en gezien het onderwerp vandaag niet direct bij de tophits behoort, toch een onderhoudend en verduidelijkend spreker die, zoals het een goede lesgever past, naast degelijke inhoud ook wat humor en ironie serveert, zodat het geheel verteerbaar blijft. Vele tijdgenoten zullen zichzelf herkennen in zijn verhaal. Het is dus een aanbevolen ‘luisteroefening’, niet alleen voor de doorsnee luisteraars, maar hopelijk ook voor onze huidige kerkelijke leiders. [Jan Scheers]

Hoorcollege verdeeld over vier cd's van de bekende Vlaamse theoloog Torfs, hoogleraar (Leuven) en columnist van De Standaard. De eerste cd behandelt de geschiedenis van de kerk van Jezus tot de twintigste eeuw, de vroege kerk, de pauselijke macht, de reformatie en de spanning tussen traditie en moderniteit in de vorige eeuw. De tweede cd gaat over de kerk wereldwijd, met onder andere thema's als 'waarheid', kerk en de vrouw, kerk en mensenrechten. De derde cd gaat over de (RK) kerk in Vlaanderen nu (met een vergelijking met Nederland). Torfs blikt hier ook vooruit naar de toekomst van de kerk (die kan er zijn als de kerk de echte vragen van mensen ter harte neemt en aansluit bij cultuur). De laatste cd behandelt de omgang van kerk en staat. Hoe gaat de kerk om met externe machten, welke macht beheert ze zelf? Ook de 'hoofddoekendiscussie' komt ter sprake: kan bezinning over gedeelde waarden op gang brengen. Torfs spreekt met een heldere stem en bouwt zijn met publiek opgenomen betoog rustig en met relativerende humor op. De vier cd's vormen samen een compact overzicht van twintig eeuwen christendom, geformuleerd vanuit actuele vragen.